เวลาจะทำบุญที่บ้าน ทำบุญวันเกิด หรือทำบุญอุทิศส่วนกุศล คำถามแรกที่หลายคนนึกถึงคือ อาหารถวายพระ มีอะไรบ้าง ควรจัดกี่อย่าง และมีอาหารอะไรที่ไม่ควรถวาย บทความนี้รวบรวมหลักการเลือกเมนู ตัวอย่างชุดอาหารถวายพระแบบ 5 อย่างและ 9 อย่าง พร้อมคำถวายภัตตาหาร เพื่อให้คุณเตรียมงานบุญได้ง่ายขึ้น
อาหารถวายพระ ถวายได้เวลาไหน
พระสงฆ์ฉันอาหารได้ตั้งแต่เช้าจนถึงเที่ยงวัน การถวายอาหารจึงมี 2 เวลา คือ
- ภัตตาหารเช้า เช่น การตักบาตร หรือนิมนต์พระมาฉันเช้าที่บ้าน
- ภัตตาหารเพล ถวายช่วงสายก่อนเที่ยงวัน นิยมในงานทำบุญบ้านและงานบุญต่างๆ
หลังเที่ยงวันไปแล้วจะไม่ถวายอาหาร แต่ถวายน้ำปานะ (น้ำผลไม้ที่กรองแล้ว) หรือเครื่องดื่มได้
หลักการเลือกอาหารถวายพระ
- ครบหลายประเภท มีทั้งแกง ผัด ทอด และผลไม้ ให้ได้สารอาหารครบ
- ลดหวาน มัน เค็ม พระสงฆ์ฉันอาหารจากญาติโยมทุกวันและเลือกเมนูเองไม่ได้ ปัญหาสุขภาพอย่างเบาหวานและความดันจึงพบได้บ่อย การเลือกเมนูที่ดีต่อสุขภาพจึงเป็นบุญที่ใส่ใจท่านอย่างแท้จริง
- ไม่เผ็ดจัด ฉันง่าย เลือกเนื้อสัตว์ที่ไม่มีก้างหรือกระดูกมาก หั่นเป็นชิ้นพอดีคำ
- สด สะอาด และยังอุ่นอยู่ ควรเตรียมหรือสั่งให้เสร็จใกล้เวลาถวาย
- เพิ่มผัก ผลไม้ ปลา แทนของทอดและกะทิบ้าง
ประเภทอาหารในชุดถวายพระ
| ประเภท | ตัวอย่างเมนู |
|---|---|
| ข้าว | ข้าวสวยหอมมะลิ ข้าวกล้อง |
| แกง / ต้ม | แกงจืดมะระหมูสับ ต้มจืดเต้าหู้ แกงเลียง ต้มยำปลา |
| ผัด | ผัดผักรวมมิตร ผัดบร็อคโคลี่กุ้ง ผัดเห็ด หมูผัดขิง |
| ทอด / ย่าง / นึ่ง | ปลานิลทอด ไก่ทอด ทอดมันปลา ปลานึ่ง ไข่ตุ๋น |
| ยำ / ลาบ | ลาบหมู ยำวุ้นเส้น |
| ผลไม้ / ของหวาน | ผลไม้สดตามฤดูกาล ขนมไทยหวานน้อย |
| น้ำดื่ม | น้ำเปล่า น้ำผลไม้ |
อาหารถวายพระ 5 อย่าง มีอะไรบ้าง
ชุดอาหารถวายพระ 5 อย่างเป็นรูปแบบที่นิยมที่สุด เพราะจัดง่ายและได้อาหารครบ มักประกอบด้วย แกงหรือต้ม 1 อย่าง, ผัด 1 อย่าง, ทอดหรือย่าง 1 อย่าง, กับข้าวอีก 1 อย่าง และผลไม้ คู่กับข้าวสวย ตัวอย่างเช่น
ตัวอย่างชุดที่ 1
- แกงจืดมะระหมูสับ
- ลาบหมู
- ผัดเห็ดกุ้งสด
- หมูยอทอด
- ผลไม้สด
พร้อมข้าวสวยหอมมะลิ
ตัวอย่างชุดที่ 2 (เน้นสุขภาพ)
- แกงจืดมะระหมูสับ
- ปลานิลทอดผัดขึ้นฉ่าย
- ผัดบร็อคโคลี่กุ้ง
- ทอดมันปลา
- ผลไม้สด
พร้อมข้าวสวยหอมมะลิ
ถ้าไม่สะดวกทำเอง ปิ่นโตถวายพระของนานาข้าวกล่อง จัดอาหารถวายพระ 5 อย่างพร้อมข้าวสวยหอมมะลิในปิ่นโต 6 ชั้น มีให้เลือก 5 ชุดเมนู ส่งฟรีในเขตเมืองอุบลราชธานีและวารินชำราบ
อาหารถวายพระ 9 อย่าง มีอะไรบ้าง
บางงานนิยมจัด 9 อย่าง เพราะถือว่าเลข 9 เป็นเลขมงคล หมายถึงความก้าวหน้า เหมาะกับงานใหญ่อย่างงานขึ้นบ้านใหม่หรืองานมงคล ตัวอย่างเช่น
- ข้าวสวยหอมมะลิ
- แกงจืดเต้าหู้หมูสับ
- แกงเขียวหวานไก่
- ผัดผักรวมมิตรกุ้งสด
- ปลานึ่งมะนาว
- หมูผัดพริกไทยดำ
- ไข่ตุ๋น
- ผลไม้สด
- ขนมไทยหวานน้อย
อาหารที่ไม่ควรถวายพระ
- เนื้อสัตว์ต้องห้าม 10 ชนิดตามพระวินัย ได้แก่ เนื้อมนุษย์ ช้าง ม้า สุนัข งู ราชสีห์ เสือโคร่ง เสือเหลือง หมี และเสือดาว
- เนื้อสัตว์ที่ฆ่าเพื่อนำมาถวายพระโดยเฉพาะ ควรใช้เนื้อสัตว์ที่ซื้อจากตลาดตามปกติ
- เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ รวมถึงอาหารที่ใส่เหล้าหรือไวน์ในการปรุง
- อาหารหลังเที่ยงวัน ช่วงบ่ายถวายได้เฉพาะน้ำปานะและเครื่องดื่ม
- อาหารหวานจัด มันจัด เค็มจัด แม้ไม่ผิดพระวินัย แต่ไม่ดีต่อสุขภาพของพระสงฆ์
คำถวายภัตตาหาร
ก่อนถวาย ให้ตั้งนะโม 3 จบ แล้วกล่าวคำถวายภัตตาหาร (คำกล่าวอาจแตกต่างกันเล็กน้อยในแต่ละวัด)
คำบาลี
อิมานิ มะยัง ภันเต ภัตตานิ สะปะริวารานิ ภิกขุสังฆัสสะ โอโณชะยามะ สาธุ โน ภันเต ภิกขุสังโฆ อิมานิ ภัตตานิ สะปะริวารานิ ปะฏิคคัณหาตุ อัมหากัง ทีฆะรัตตัง หิตายะ สุขายะ
คำแปล
ข้าแต่พระสงฆ์ผู้เจริญ ข้าพเจ้าทั้งหลาย ขอน้อมถวายภัตตาหาร กับทั้งบริวารเหล่านี้ แด่พระภิกษุสงฆ์ ขอพระภิกษุสงฆ์จงรับภัตตาหาร กับทั้งบริวารเหล่านี้ ของข้าพเจ้าทั้งหลาย เพื่อประโยชน์และความสุขแก่ข้าพเจ้าทั้งหลาย ตลอดกาลนานเทอญ
คำถามที่พบบ่อย
นิมนต์พระกี่รูป ต้องเตรียมอาหารกี่ชุด?
เตรียมอาหาร 1 ชุดต่อพระ 1 รูป งานทำบุญบ้านนิยมนิมนต์พระ 5 รูป 7 รูป หรือ 9 รูป
ใช้ข้าวกล่องถวายพระได้ไหม?
ได้ ข้าวกล่องและปิ่นโตเป็นที่นิยมมากในปัจจุบัน เพราะสะอาด แบ่งชุดชัดเจน และสะดวกทั้งผู้ถวายและพระสงฆ์ ส่วนงานบุญที่มีแขกจำนวนมาก สามารถสั่งอาหารทำบุญเลี้ยงพระสำหรับทั้งพระสงฆ์และแขกในงานพร้อมกันได้
อาหารถวายพระควรมีขนมหวานไหม?
ไม่จำเป็นต้องมี ใช้ผลไม้สดแทนได้และดีต่อสุขภาพกว่า ถ้าต้องการใส่ขนมหวาน ควรเลือกแบบหวานน้อย
สั่งปิ่นโตถวายพระ ในอุบลราชธานี
นานาข้าวกล่อง อุบลราชธานี รับทำปิ่นโตถวายพระ อาหารถวายพระ 5 อย่างพร้อมข้าวสวยหอมมะลิ บรรจุปิ่นโต 6 ชั้นในถุงผ้าสีทอง ชุดละ 500 บาท (ขั้นต่ำ 5 ชุด) สั่ง 9 ชุด ราคาชุดละ 400 บาท จัดส่งฟรีในเขตเทศบาลนครอุบลราชธานีและเทศบาลเมืองวารินชำราบ
